Jesteś tutaj: Start / O Gminie / Przyroda gminy

Przyroda gminy

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
Autor: Administrator

Artykuły

Ogólna charakterystyka

4 sierpnia 2016
Administrator

Rzeźba terenu

Pasma wzniesień poprzecinane dolinami rzecznymi, wzgórza, pagóry i pagórki, pokryte zmieniającą się w zależności od pory roku szatą roślinną, obniżenia z umiejscowionymi wśród nich oczkami wodnymi. Tak urozmaiconej rzeźby terenu gminie Mrozy może pozazdrościć niejedna równinna gmina Mazowsza. Dzięki obecności i działalności na tym terenie lądolodu plejstoceńskiego i warunków klimatycznych panujących w holocenie, gmina Mrozy otrzymała ogromne bogactwo krajobrazowe. Wysokości bezwzględne wahają się od około 140 m n.p.m. w dolinie Witówki do ponad 190 m n.p.m. na wzgórzach w rejonie wsi Wola Paprotnia i Kruki. Wysokości względne dochodzą do ponad 30 m. Najciekawsze efekty widokowe można podziwiać w miejscowości gminnej Mrozy, w której nawet jedno z osiedli potocznie przez mieszkańców zostało nazwane "Górami". Podobnie w pobliskich miejscowościach Rudka, Grodzisk, Gójszcz rozciągają się pasma malowniczych wzniesień. Wyraźnie zachowały się następujące formy polodowcowe1 :

- wysoczyzny morenowe płaskie o małych, do 0,5% spadkach terenu między Płomieńcem a Jedliną oraz na zachód od wsi Topór (między wsią a lasem);
- wzgórza i pagóry moreny czołowej o zróżnicowanym urzeźbieniu, różnych wysokościach względnych (od 5 do 30 m) oraz nachyleniu zboczy (5-10% i mniejszych), najczęściej występujące w formie izolowanych wzgórz, np. lasy na północ i zachód od wsi Borki, wzdłuż drogi między Płomieńcem a Lipinami, zachodnia część wsi Guzew;
- ozy, będące wzgórzami o wydłużonym kształcie w postaci wałów o wysokości względnej 2-15 m i nachyleniu zboczy 5-10%, ich klasyczna postać występuje w rezerwacie "Florianów" oraz w lasach przylegających do wsi Borki, najciekawsze krajobrazowo ozy rozciągają się na północ i południe od wsi Jeruzal, we wsi Choszcze oraz wzdłuż zachodniej granicy gminy począwszy od zachodnich terenów Mrozów przez Sokolnik, Kuflew aż do wsi Jeruzal;
- kemy, będące dość regularnymi wzgórzami otoczonymi obniżeniami o wysokościach względnych od 5 do 10 m i nachyleniu zboczy 5-10%, lokalnie mniejszych, ciąg form kemowych znajduje się w okolicy wsi Grodzisk,
- obniżenia powytopiskowe o zróżnicowanej wielkości w kształcie nieregularnych niecek o dość wyrównanym dnie, najbardziej rozległe obniżenia występują w dolinach rzek: Witówki, Witówki II, Witkówki i Kostrzynia.

Oprócz form polodowcowych na terenie gminy występują liczne i ciekawe formy eoliczne. Są to głównie wydmy w postaci parabolicznych i wydłużonych wałów. Oczywiście najciekawsze formy znajdują się na terenie rezerwatu "Florianów", który powstał dla ich ochrony oraz na terenie całego Uroczyska Jeziorek.

Wody

Duża część obszaru gminy to rozległe doliny rzeczne przepływających cieków: Witówki, Witówki I, Witówki II (zwanej Trytwą), Witkówki, Kostrzynia. Wszystkie wymienione wyżej rzeki stanowią za pośrednictwem Kostrzynia dopływ Liwca, Bugu i Wisły. Jednak nie tylko one są odpowiedzialne za odwadnianie terenu gminy Mrozy. Na południe od linii wyznaczonej przez miejscowości Lipiny – Jeruzal – Podciernie (gmina Cegłów) wody gminy Mrozy kierowane są do rzeki Świder i nią do Wisły. Najważniejszy kanał dla tego obszaru rozciąga się wzdłuż granicy z gminą Latowicz.
Rzeki Kostrzyń oraz Witówka posiadają charakter cieku uregulowanego z rozbudowaną siecią rowów melioracyjnych. Naturalny charakter cieku zachowuje przepływająca przez Mrozy Witówka II oraz przepływająca przez Gójszcz Witkówka.
W wyniku piętrzenia rzeki Witówka II w Mrozach oraz w Rudce zostały utworzone zbiorniki wodne. Jednym z nich jest zbiornik retencyjny w Mrozach odbudowany przez gminny samorząd w 2008 r. na miejscu dawnego, zdewastowanego zbiornika wodnego w sąsiedztwie stadionu sportowego. Obok funkcji retencyjnej zbiornik wykorzystywany jest do celów rekreacyjnych. Służyć temu jego rozwijające się otoczenie sportowo-rekreacyjne, obejmujące obecnie park, stadion z kompleksem boisk oraz stację tramwaju konnego.
W północno-wschodniej części gminy w rejonie wsi Gójszcz, pomiędzy pagórkowatymi wzniesieniami rozciągają się stawy, które dobrze widoczne z okalających je wzgórz nadają całej okolicy niepowtarzalny charakter. Są to głównie stawy hodowlane, ostatnio wykorzystywane również do celów rekreacyjnych. Ich obecność wraz z urozmaiconą rzeźbą terenu sprzyja powstawaniu zabudowy letniskowej. Kompleks stawów hodowlanych znajduje się również w południowo-wschodniej części gminy we wsi Dębowce. Zarówno stawy w Gójszczu jak i Dębowcach uznawane są w klasyfikacji przyrodniczej za obszary o randze krajowej. Oprócz stawów hodowlanych na terenie gminy spotkać można liczne oczka wodne, zbiorniki powyrobiskowe, jak te w zachodniej części Mrozów czy w północnej części wsi Jeruzal oraz stawy przydworskie w Kuflewie i Łukówcu.
Obszar gminy uznaje się za zasobny w wody podziemne. Wyróżnia się dwa poziomy użytkowe wodonośne wód słodkich: czwartorzędowe i trzeciorzędowe. Dominuje poziom czwartorzędowy. Ze względu na urozmaiconą rzeźbę terenu gminy zwierciadło wód gruntowych położone jest na różnej głębokości. W dolinach rzecznych poziom tych wód układa się na głębokości 1-2 m. Na terenach bezpośrednio sąsiadujących z dolinami rzecznymi zwierciadło wód zalega na głębokości 2-3 m. Zaś na obszarze wysoczyzn oraz terenów wyniesionych zwierciadło wód znajduje się znacznie głębiej, poniżej 3 m. Na przykład na terenie Woli Rafałowskiej głębokość zwierciadła wody może sięgać 13,3 m. Tak niski poziom zwierciadła wód gruntowych sprzyja rozwojowi budownictwa, ale nie sprzyja rozwojowi rolnictwa. Stąd wiele gleb na terenie gminy Mrozy, zwłaszcza tych położonych na wzniesieniach cierpi na okresowe susze, co zmusza do odchodzenia od rolniczego wykorzystywania tych terenów. Największe gospodarstwa rolne rozwijają się na bazie terenów położonych w obniżeniach i dolinach rzecznych.
Jakość wód na terenie gminy Mrozy stopniowo się poprawia. Wpływ na to ma głównie ekstensyfikacja rolnictwa, podnoszenie świadomości ekologicznej mieszkańców oraz działania inwestycyjne nastawione na ochronę środowiska. Ważną rolę w zapewnianiu dobrej jakości lokalnych wód spełnia gminna oczyszczalnia ścieków w miejscowości Mrozy. Mieszkańcy wszystkich miejscowości gminy Mrozy korzystają z wody na cele bytowo-gospodarcze dostarczanej im z gminnego wodociągu, którego ujęcie znajduje się we wsi Piaseczno w gminie Cegłów. Jakość dostarczanej wody spełnia wymagane normy wody do picia.

Lasy

Lasy w gminie Mrozy, zajmujące ok. 26% powierzchni gminy, przedstawiają dużą wartość przyrodniczą. Świadczy o tym ustanowienie w ich obszarze aż sześciu rezerwatów przyrody. Gmina posiada pięć zwartych kompleksów leśnych (sześć uroczysk), składających się w większości z lasów państwowych. Największy z nich, to Uroczysko Jeziorek, który łącznie z przylegającymi fragmentami lasów prywatnych zajmuje ponad 1100 ha. W części południowo-wschodniej tego kompleksu znajduje się rezerwat "Rogoźnica" a w części północno-wschodniej projektowany rezerwat "Barania Ruda". Na południowy zachód Uroczyska Jeziorek z rezerwatem przyrody "Torfowisko Jeziorek" znajduje się Uroczysko Florianów wraz z rezerwatem o tej samej nazwie, który łącząc się poprzez lasy chłopskie z niewielkim Uroczyskiem Płomieniec tworzy następny kompleks o powierzchni 700 ha. Trzy mniejsze kompleksy leśne znajdują się w północnej części gminy, a są to: Uroczysko Bernatowizna z rezerwatem "Rudka Sanatoryjna" (łączna pow. kompleksu 140 ha), Uroczysko Pagórki (wraz z przylegającymi lasami chłopskimi zajmuje ok. 160 ha) oraz Uroczysko Gójszcz z rezerwatem "Przełom Witówki" (pow. kompleksu 200 ha). W części północno-wschodniej gminy między Uroczyskiem Gójszcz a Uroczyskiem Jeziorek w dużym rozproszeniu występują małe kompleksy lasów niepaństwowych. Podobnie w części zachodniej i środkowej gminy pojedynczo porozrzucane są fragmenty lasów chłopskich.

Gatunkiem drzew dominującym w miejscowych lasach, jak przystało na obszar nizin, jest sosna. Drzewostany sosnowe dominują na blisko 64,7% powierzchni leśnej. W rejonach dolin rzecznych dosyć często można spotkać drzewostany olchowe. Łącznie zajmują ok. 23,2% powierzchni leśnej gminy. Dużo mniejszy, choć zauważalny w ogólnej strukturze lasów jest udział drzewostanów brzozowych – 6,5% oraz dębowych 4,6%2. Lasy gminy Mrozy nie wyglądają jednak jak leśne manufaktury. Różnorodność zapewniają gatunki domieszkowe takie, jak jesion, lipa, jawor, dąb (w drzewostanach sosnowych), buk, świerk, lipa, wiąz oraz jodła, z której słynie rezerwat "Rudka Sanatoryjna". Należy podkreślić, że występowanie jodły w tej szerokości geograficznej, na izolowanym stanowisku stanowi ewenement, zasługujący na ochronę rezerwatową. Tutejsze leśne ekosystemy są także wzbogacone o warstwę podszytu, którą najczęściej tworzą: kruszyna, leszczyna, jarzębina, czeremcha, jałowiec, bez czarny, brzoza, osika, porzeczka czerwona, grab, trzmielina europejska.

Struktura wiekowa oraz jakość techniczna drzew znacznie lepiej przedstawia się w lasach państwowych niż prywatnych, które narażone są na dużo większą i nieplanową eksploatację. W związku z tym przewaga lasów państwowych w gminie Mrozy (80% do 20%) pozytywnie oddziałuje na wartości przyrodnicze tutejszych ekosystemów leśnych. Na pewno są sprawniejsze w odnawianiu się, bardziej sprzyjające osiedlaniu się zwierząt, zasobniejsze w energię a przede wszystkim piękniejsze dla oka. Poza tym w takich lasach rosną najszlachetniejsze grzyby. Jeśli ktoś chce się o tym przekonać, to radzimy w okresie grzybobrania wybrać się do lasów w okolicach wsi Topór i Borki. W czerwcu i lipcu zachęcamy zaś do skorzystania z jagodowego urodzaju tamtejszych terenów.

Użytki zielone

Ze względu na rozległe doliny rzeczne, gmina Mrozy wyróżnia się na tle innych gmin tej części Mazowsza bardzo dużym udziałem użytków zielonych w ogólnej strukturze użytkowania gruntów. Łąki i pastwiska stanowią przeszło 28% ogólnej powierzchni gminy, podczas gdy w gminach dawnego województwa siedleckiego stanowią one nie więcej niż 15%. Łąki położone w dolinach rzek mają największe znaczenie pod względem przyrodniczym. Pomimo silnego przekształcenia tych terenów, to znaczy uregulowania rzek i poprowadzenia sieci melioracji, nadal są to tereny bardzo cenne. Przede wszystkim działają jak gąbka, która retencjonuje w sobie ogromne ilości wody. Są także sprawnym filtrem oczyszczającym powietrze. Nie tylko drzewa, ale również i użytki zielone akumulują w sobie dwutlenek węgla i produkują tlen. Działają jak ogromne kanały napowietrzające. Ponadto stanowią miejsca lęgowe dzikiego ptactwa, objęte w dzisiejszych czasach szczególną troską ze względu na rosnące zagrożenie bioróżnorodności.
Ingerencja w naturalność dolin rzecznych gminy Mrozy doprowadziła jednak do zmiany ich pierwotnych zespołów roślinnych. Obecnie powierzchniowo dominują wśród zespołów łąkowych i pastwiskowych łąki owsicowe, ostrożeniowe i zbiorowiska ziołoroślne, złożone z wysokich roślin dwuliściennych. Miejscami, głównie w korycie rzeki, na starorzeczach i w torfiankach występują zbiorowiska wodne i szuwarowe. Na całym obszarze łąk występują łozowiska - najczęściej w formie niewielkich kęp. Gdzieniegdzie w niewielkich płatach rosną olsy i łęgi olszowo-jesionowe. Do naturalnie występujących roślin na łąkach gminy Mrozy należy zaliczyć: czermień błotna Calla palustris, turzyca długokłosa Carex elongata, wierzbownica bladoróżowa Epilobium roseum, wełnianka wąskolistna Eriophorum angustifolium, wełnianka pochwowata Eriophorum vaginatum, bagno zwyczajne Ledum palustre, karbieniec pospolity Lycopus europaeus, psianka słodkogórz Solanum dulcamara.

Formy ochrony przyrody

Dla ochrony najcenniejszych zasobów przyrodniczych gminy Mrozy zostały ustanowione różne formy ochrony. Mnogość ich oraz bardzo duży obszar gminy (blisko 80%), który pokrywają świadczy o bardzo dużej wartości przyrodniczej tutejszych terenów.

Na terenie gminy Mrozy występuje sześć rezerwatów przyrody o różnej funkcji ochronnej.

"Rudka Sanatoryjna"

Rezerwat przyrody leśny, o pow. 125,64 ha, utworzony w dniu 25 sierpnia 1964 r. Jest drugim co do wielkości rezerwatem jodły w województwie mazowieckim. Położony jest w sąsiedztwie południowo-wschodniej granicy miejscowości Mrozy. Obejmuje ochroną najlepiej zachowane i najdalej wysunięte na północny wschód drzewostany jodły pospolitej rosnące wyspowo poza granicami naturalnego jej występowania, w drzewostanach różnych zbiorowisk grądowych. Najładniejsze płaty jodły zachowały się w oddziałach 82 i 87 oraz na terenie przylegającym do rezerwatu od strony wschodniej, w borze sosnowym na terenie Sanatorium Przeciwgruźliczego. Jodła występuje tam zarówno w postaci pięknego, strzelistego starodrzewia jak i różnowiekowego podrostu.
Jodła obok świerka, grabu, modrzewia, osiki, brzozy i dębu, stanowi znaczącą domieszkę podstawowego, sosnowego drzewostanu rezerwatu. Podszycie stanowi leszczyna, jarzębina, kalina, jałowiec. W runie leśnym dominuje gwiazdnica wielkokwiatowa, gajowiec żółty, przylaszczka pospolita, fiołek leśny, zawilec gajowy i szczawik zajęczy. Zwłaszcza kwitnące na wiosnę zawilce i przylaszczki, gęsto usiane niczym dywan, pozostają w pamięci odwiedzających rezerwat. W granicach rezerwatu stwierdzono obecność sześciu gatunków objętych ochroną całkowitą: lilia złotogłów Lilium martagon, pomocnik baldaszkowaty Chimaphila umbellata, gnieźnik leśny Neottia nidus-avis, orlik pospolity Aquilegia vulgaris, bluszcz pospolity Hedera helix. Z roślin chronionych częściowo występują: turówka leśna, marzanka wonna Galium odoratum, konwalia majowa Convallaria majalis, kopytnik pospolity Asarum europaeum, kruszyna pospolita Frangula alnus. Z gatunków obcych przy granicach rezerwatu występują: pólnocnoamerykańska sosna wejmutka Pinus strobus, alpejska sosna czarna Pinus nigra, winobluszcz pięciolistkowy Parthenocissus quinquefolia. Tuż obok rezerwatu znajdują się stanowiska gatunków roślin objętych ochroną całkowitą: listera jajowata Listera ovata, wawrzynka wilczełyko Daphne mezerum, bluszcz pospolity Hedera helix, widłak jałowcowaty Lycopodium annotinum.
W rezerwacie jak i na terenach sąsiadujących spotkać można wiele gatunków zwierząt takich, jak: bekas kszyk, rycyk, cyranka, derkacz, przepiórka i inne. Ponadto dosyć często widzianymi zwierzętami są: dziki, łosie, lisy, sarny, kuny domowe, tchórze zwyczajne, łasice, zające szaraki, jeże, dzięcioły, bociany białe, czaple, zaskrońce zwyczajne, jaszczurki i żaby.

"Florianów"

Rezerwat przyrody geologiczny, o powierzchni 406,04 ha, utworzony w dniu 8 lipca 1991 r. celem zachowania interesujących form geomorfologicznych pochodzenia lodowcowego i wodnolodowcowego.
Powierzchnię rezerwatu budują osady czwartorzędowe o miąższości od 60 do 100 metrów. Są to lodowcowe gliny i piaski z głazami oraz wodnolodowcowe piaski ze żwirem (osady trzech kolejnych zlodowaceń) przedzielone iłami i mułkami zastoiskowymi, a także piaskami i żwirami rzecznymi okresów interglacjalnych. Centralną część rezerwatu stanowi teren falisty ukształtowany w formie ozu, moreny czołowej i młodszej od nich wydmy parabolicznej pochodzenia eolicznego. Formy te usytuowane są na otaczającym je obszarze płaskiego, piaszczystego sandru wyniesionego na 143-144 m n.p.m. Wysokości bezwzględne na terenie i w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu wahają się od 141 m w obniżeniach dolinnych do 172,7 m na kulminacji moreny czołowej. Główną oś rezerwatu stanowi ciągnąca się południkowo forma ozu. Tworzy ona falisty wał wznoszący się na kulminacjach od 155 m n.p.m. w części północnej, do 168 m n.p.m. w części południowej. Oz zbudowany jest z przemytego, warstwowanego, piaszczysto-żwirowego materiału wodnolodowcowego. Miejscami, w dolnych częściach zboczy, pojawiają się płaty gliny zwałowej. Południowa i południowo-zachodnia część uroczyska, to zboczowa część wzniesienia moreny czołowej. Jest ona zbudowana z piasków i żwirów z domieszką dużych głazów, z niewielkimi nieregularnymi soczewami gliny zwałowej. W północno-wschodniej części rezerwatu znajduje się duża wydma paraboliczna osiągająca 147 m n.p.m. Zbudowana jest z drobnego materiału piaszczystego wywianego przez wiatr z osadów budujących oz, sandr i morenę czołową. Teren otaczający oz jest płaski, lekko pochylony ku północy. Na wschód i zachód od ozu, w miejscach mis wytopiskowych po martwym lodzie, znajdują się podmokłe obniżenia wypełnione płytkimi torfami i namułami torfiastymi. Odwadniają je dwa lokalne cieki wpływające do rzeki Witówki, lewobrzeżnego dopływu Kostrzynia. Prawie cały obszar rezerwatu (88%) pokryty jest lasem. Pozostałą powierzchnię zajmują łąki i nieużytki, występujące głównie na terenach wytopiskowych. Na ozie dominują drzewostany sosnowe, na wydmie sosnowo-brzozowe, zaś w obniżeniach terenu, na glebach wilgotnych - olszowe.
Rezerwat "Florianów" daje schronienie wielu gatunkom zwierząt. Głównie na granicach polno-leśnych zaobserwować można sarny, dziki, zające, bażanty, kuropatwy, lisy, łosie, jelenie, borsuki, piżmaki oraz wiele innych gatunków. W rezerwacie "Florianów" odnotowano także występowanie gniazda orła bielika.

"Rogoźnica"

Rezerwat przyrody torfowiskowy, o powierzchni 77,89 ha, utworzony w dniu 21.12.1998 r. celem ochrony dobrze zachowanego kompleksu olsów położonych w dolinie Kostrzynia oraz śródleśnego bagna.
Występuje tu kompleks łęgów olszowo-jesionowych Fraxino-Alnetum i olsów Ribeso nigri-Alnetum. We wschodniej części w lokalnej, bezodpływowej niecce otoczonej zwydmieniami wykształciła się mozaika siedlisk bagiennych. Tworzą ją: bory bagienne Vaccnio-uliginosi Pinetum oraz roślinność torfowiskowa reprezentowana przez zbiorowiska - turzycy dzióbkowatej Carici rostratae-Sphagnetum apiculati (Sphagno-Caricetum rostratae), wełnianki wąskolistnej Eriophorum angustifolium-Spfagnum recurvum turzycy nitkowatej Caricetum lasiocarpae. Ten ostatni ma charakter płaskiego, dywanowego mszaru oraz pływających wysepek. Na terenie rezerwatu gniazdują m.in.: bielik Haliaeetus albicilla, bocian czarny Ciconia nigra, żuraw Grus grus, trzmielojad Pernis apivorus, samotnik Tringa ochropus, słonka Scolopax rusticola, dzięcioł średni Dendrocopos medius3.

"Przełom Witówki"

Rezerwat przyrody florystyczny, o powierzchni 92,30 ha, utworzony w 1995 r. celem ochrony dobrze wykształconych zbiorowisk roślinnych porastających dolinę rzeki Witówki wraz z jej dopływami i najbliższym otoczeniem. Położony jest w odległości ok. 6 km na północny wschód od wsi Grodzisk, na terenie uroczyska Gójszcz. Graniczy od strony zachodniej ze stawami w Gójszczu a od strony wschodniej ze stawami w Gołębiówce (gmina Kałuszyn).
Na terenie rezerwatu zidentyfikowano fitocenozy pięciu zespołów leśnych oraz dwu nieleśnych. Zbiorowiskami leśnymi są: ols porzeczkowy Ribo nigri-Alnetum z dużym udziałem chronionej porzeczki czarnej Ribes nigrum, łęg przystrumykowy Circaeo-Alnetum, łęg wiązowo-jesionowy Ficario-Ulmetum, grąd lipowo-grabowy Tilio-Carpinetum oraz bór mieszany Querco roboris-Pinetum. Niektóre płaty zbiorowisk wykazują pewne zniekształcenia wynikające z obecności w drzewostanie sosny jako gatunku sztucznie wprowadzonego. Do zbiorowisk nieleśnych należy zespół sitowia leśnego Scripetum sylvatici oraz wielkoturzycowy szuwar turzycy błotnej Caricetum acutiformis.
Wśród roślin rezerwatu stwierdzono dotychczas 198 gatunków roślin naczyniowych, w tym 17 gatunków chronionych i 9 z grupy rzadkich regionalnie. Z gatunków objętych ochroną całkowitą występują: wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum, widłak goździsty Lycopodium clavatum, widłak jałowcowaty Lycopodium annotinum, lilia złotogłów Lilium martagon, storczyk Fuchsa Dactylorhiza fuchsii, storczyk szerokolistny Dactylorhiza majalis, grążel żółty Nuphar luteum, listera jajowata Listera ovata, kruszczyk szerokolistny Epipactis helleborine, pluskwica europejska Cimicifuga europaea, bluszcz pospolity Hedera helix wspinający się na dęby do wysokości 4m. Do chronionych częściowo należą: kopytnik pospolity Asarum europaeum, bagno zwyczajne Ledum palustre, turówka leśna Hierochloe australis, kruszyna pospolita Frangula alnus, kalina koralowa Viburnum opulus, konwalia majowa Convallaria majalis. Grupę gatunków rzadkich reprezentują m. in.: narecznica szerokolistna Dryopteris dilatata, czartawa drobna Circaea alpina, porzeczka alpejska Ribes alpinum, kokorycz pełna Corydalis solida, ligustr pospolity Ligustrum vulgare, czermień błotna Calla palustris, zdrojówka rutewkowata Isopyrum thalictroides, rutewka orlikolistna Thalictum aquilegifolium oraz dwie trawy brodobrzanka wodna Catabrosa aquatica, wiechlina odległokłosa Poa remota. Ciekawostką jest występowanie północnoamerykańskiej, trójigielnej sosny smołowej Pinus rigida, która tworzy charakterystyczne, kolczaste szyszki.
W rezerwacie można spotkać także wiele gatunków zwierząt. Między innymi do nich należą: jastrząb gołębiarz Accipiter gentilis, myszołów zwyczajny Buteo buteo, kobuz Falco subbuteo, brodziec samotny Tringa ochropus, kruk Corvus corax, słonka Scolopax rusticola, puszczyk Strix aluco.

"Torfowisko Jeziorek"

Najmniejszy rezerwat przyrody na terenie gminy Mrozy. Został powołany 31 października 2012 r. celem zachowania ze względów naukowych kompleksu wodno-torfowiskowego z przyległymi borami bagiennymi oraz stanowiskami chronionych a także zagrożonych gatunków roślin i zwierząt. Zajmuje obszar o powierzchni 6,8 ha. Znajduje się w odległości około 1,2 km od rezerwatu Rogoźnica, w pobliżu wsi Borki. Jest to torfowisko wysokie z oczkiem wodnym zarastającym pałką szerokolistną Typha latifolia. Na torfowisku rosną pojedyncze, bajkowo powykrzywiane sosny i brzozy. Wśród występujących tam roślin można zauważyć wełniankę pochwowatą Eriophorum vaginatum, wełniankę wąskolistną Eriophorum angustifolium, żurawinę błotną Oxycoccus palustris oraz czermień błotną Calla palustris. Na terenie tego torfowiska znajduje się stanowisko masowo występującej, objętej ochroną całkowitą rosiczki okrągłolistnej Drosera rotundifolia, której liczba stanowisk w Polsce maleje z powodu likwidacji siedlisk. W bezpośrednim sąsiedztwie torfowiska znajduje się bór bagienny z borówką bagienną Vaccinium uliginosum oraz chronionym częściowo bagnem zwyczajnym Ledum palustre.

"Barania Ruda"

Najmłodszy rezerwat przyrody gminy Mrozy został utworzony na mocy zarządzenia z dnia 10 lutego 2015 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie celem zachowania cennego kompleksu olsów z fragmentami łęgów olszowo-jesionowych i turzycowisk. Zajmuje powierzchnię 52,94 ha. Położony jest w północnej części obrębu Topór, w całości na terenach leśnych będących własnością Skarbu Państwa, administrowanych przez Nadleśnictwo Mińsk. Jego szatę roślinną tworzą łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe, a także olsy źródliskowe. Teren rezerwatu porasta olsza czarna z rzadko występującymi: jesionem wyniosłym i wiązem szypułkowym. Flora roślin naczyniowych rezerwatu reprezentowana jest przez 159 gatunków, wśród których obserwować można gatunki objęte ochroną, jak storczyk stoplamek krwisty zwany też kukułką krwistą. Na terenie rezerwatu występuje 31 gatunków ptaków, 13 gatunków ssaków, 7 gatunków płazów (kumak nizinny ma tutaj miejsce rozmnażania i stałego przebywania).

Obszar Chronionego Krajobrazu

Teren gminy Mrozy w blisko 80% należy do Mińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, utworzonego w dniu 21 października 1986 r. Gmina znajduje się we wschodniej części tego obszaru. MOCHK rozciąga się między 21o 30’ - 21o 50’ długości geograficznej wschodniej i 52o 05’ - 52o 16’ szerokości geograficznej północnej. Oprócz gminy Mrozy MOCHK swoimi granicami obejmuje także gminy: Halinów, Dębe Wielkie, Mińsk Mazowiecki, Siennica, Cegłów, Jakubów, Kałuszyn i Kotuń oraz od 1992 r. miasto Sulejówek.
Celem utworzenia tego obszaru była ochrona mało zniekształconego środowiska przyrodniczego, zachowującego zdolności równowagi biologicznej. Do walorów tego obszaru należy zaliczyć występowanie jodły pospolitej, świerkowego boru mieszanego świeżego z bzem koralowym, formy geologicznej (ozu), fitocenoz mszarnych (pła mszarnego z przymgiełką mszarną, pła mszarnego z wełnianką pochwowatą, mszaru sosnowego z udziałem bagna zwyczajnego), zbiorowisk wodnych (zespołu grzybieni północnych), zbiorowisk łąkowych (łąki śródleśnej zespołu trzęślicy modrej), fitocenoz polnych (zespołu ścierniskowego chrząstkowca polnego i płonniczka kosmatego).
Z gatunków chronionych występujących na terenie MOCHK i występujących na terenie gminy Mrozy w sposób szczególny zwraca się uwagę na: lilię złotogłów Lilium martagon, licznie spotykana w uroczysku Gójszcz oraz w rezerwacie "Rudka Sanatoryjna"; owocujący okaz bluszczu pospolitego Hedera helix rosnącego na terenie Sanatorium Przeciwgruźliczego w Rudce; kokorycz pełną Corydalis bulbosa w grądzie uroczyska Gójszcz; jedno z ośmiu stanowisk w Polsce janowca skrzydlatego Chamaesparium sagittale = Genista sagittalis występującego w borze mieszanym położonym pomiędzy Mrozami a Cegłowem; groszek czerniejący Lathyrus niger zasiedlający uroczysko Gójszcz. Podkreśla się także znaczenie dla fauny MOCHK stawów rybnych w Dębowcach, w których odnotowano dużą populację zielonki, rzadkiego w Polsce gatunku ptaka oraz dosyć dużą liczbę osobników czernicy, perkoza dwuczubnego i rdzawoszyjnego.

Pomniki przyrody

Na terenie gminy Mrozy licznie występują pomniki przyrody. Są to okazałych rozmiarów drzewa albo całe aleje. Do nich zaliczamy4:

 

Natura 2000

Na terenie gminy Mrozy, po wcześniejszej akceptacji Komisji Europejskiej, Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. został ustanowiony obszar Dolina Kostrzynia (kod obszaru PLB140009)5. Dolina Kostrzynia obejmuje obszar o łącznej powierzchni 14376,1 ha położony w województwie mazowieckim na terenie gmin: Wodynie (1.448,2 ha), Mrozy (6.797,9 ha), Kotuń (3.156,9 ha), Skórzec (1.298,7 ha) i Grębków (1.674,4 ha).
Ostoja wbrew swojej nazwie nie obejmuje tylko doliny rzeki Kostrzyń, ale także przyległe doliny jej dopływów wraz z łąkami, mokradłami, kompleksami stawów rybnych oraz otaczające lasy łęgowe, olsy i zespoły zarośli. Obszar został uznany za ekstensywnie użytkowany rolniczo, stanowiący swego rodzaju cenną przyrodniczo enklawę pośród obszarów silnie przekształconych przez gospodarkę rolną oraz za lokalny korytarz ekologiczny. Odnotowano w nim występowanie co najmniej 20 gatunków ptaków wymienionych w załączniku I Dyrektywy Ptasiej, tj. bąk Botaurus stellaris, bocian czarny Ciconia nigra, łabędź czarnodzioby Cygnus bewickii=Cygnus columbianus bewickii, trzmielojad Pernis apivorus, bielik Haliaeetus albicilla, błotniak stawowy Circus aeruginosus, błotniak łąkowy Circus pygargus, orlik krzykliwy Aquila pomarina, kropiatka Porzana porzana, zielonka Porzana parva, derkacz Crex crex, żuraw Grus grus, rybitwa rzeczna Sterna hirundo, rybitwa czarna Chlidonias niger, lelek Caprimulgus europaeus, zimorodek Alcedo atthis, dzięcioł czarny Dryocopus martius, lerka Lullula arboreta, świergotek polny Anthus campestris, ortolan Emberiza hortulana6.
Oprócz Doliny Kostrzynia na terenie gminy Mrozy występuje jeszcze jeden obszar Natura 2000, wyznaczony tym razem na podstawie Dyrektywy Siedliskowej. Jest to Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Rogoźnica (obszar w całości położony na terenie gminy Mrozy). W dniu 10 stycznia 2011 r. decyzją Komisji Europejskiej został uznany jako obszar mający szczególne znaczenie dla Wspólnoty.
Obszar Rogoźnica zajmuje powierzchnię 153,2 ha. Pokrywa w całości istniejący rezerwat o tej samej nazwie i obejmuje również obszary położone na zachód od tego rezerwatu. Został uznany za jeden z najlepiej zachowanych na Nizinie Południowopodlaskiej obszarów leśnych związanych z siedliskami wilgotnymi. Szczegółowa charakterystyka tego obszaru została przedstawiona przy okazji omawiania rezerwatu przyrody.

 

1 Zmiana Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Mrozy, Część II - Uwarunkowania, Zakład Planowania Przestrzennego i Badań Ekologicznych "EKOS", Siedlce 2012, s. 19

2 Tamże, s. 31

3 dane ze Standardowego Formularza Danych Natura 2000 dla obszaru SOO "Rogoźnica"
4 Dane Urzędu Gminy Mrozy, 2014 r.

5 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. z 2007 r. Nr 179, poz. 1275)

6 dane ze Standardowego Formularza Danych Natura 2000 dla obszaru OSO "Dolina Kostrzynia"

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:Urząd Miasta i Gminy Mrozy
Data utworzenia:2015-08-07
Data publikacji:2015-08-07
Osoba sporządzająca dokument:Administrator
Osoba wprowadzająca dokument:Administrator
Liczba odwiedzin:2844