30 lat samorządu gminy Mrozy – Dzieje urzędowej nieruchomości

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
2 czerwca 2020

Kiedyś za urząd gminy służył dom wójta. Dzisiaj trudno to sobie wyobrazić, zwłaszcza biorąc pod uwagę rosnącą ilość zadań powierzonych gminnym samorządom. Już za czasów Gromadzkich Rad Narodowych konieczne było zorganizowanie urzędu w specjalnie do tego celu przeznaczonym budynku.

Pierwsze skrzydło budynku Urzędu Miasta i Gminy Mrozy zostało oddane do użytkowania w 1968 r. Przeszło 20 lat później dobudowano drugie skrzydło. Pierwotnie była to siedziba Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Mrozach, od 1973 r. Gminnej Rady Narodowej, od 1990 r. Urząd Gminy a od 2014 r. Urząd Miasta i Gminy Mrozy. 

Miejsce usytuowania nie jest przypadkowe a jego historia niezwykle ciekawa. Prawdopodobnie od początku istnienia osady był to teren przeznaczony na cele społeczne. Początkowo religijne. Tam, gdzie dzisiaj stoi Bank Spółdzielczy stała niegdyś kaplica Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (parafii w Węgrowie). Obok dzisiejszego budynku Gminnego Centrum Kultury znajdował się cmentarz tego kościoła. Kaplica i cmentarz służyły ludności olęderskiej, która na nasze tereny przybyła w XVIII w. Wówczas była to Wola Kałuska, czyli osada powstała z woli właściciela dóbr kałuskich.

W 1864 r., po powstaniu styczniowym, w ramach procesu uwłaszczania chłopów, władze carskie sporządziły tabele likwidacyjne, na mocy których następowało rozparcelowanie majątków ziemskich i nadanie ziemi. W tych tabelach pominięto gminę Ewangelicko-Augsburską i nie uznano jej dążeń do objęcia w posiadanie ziemi pod kaplicą. Był to wyraz niechęci władz carskich do ludności pochodzenia niemieckiego i sposób na skłócenie różnorodnego kulturowo społeczeństwa Kraju Nadwiślańskiego. Jeszcze w początkach XX wieku społeczność ewangelicka upominała się o tę ziemię.

W tabelach likwidacyjnych pod nr 21 zapisano cały pas gruntu od rzeki aż do wsi Wola Paprotnia na potrzeby szkolne społeczności wsi Wola Kałuska. W związku z tym nazwaną tę ziemię „osadą szkolną”. Na potrzeby szkoły znaleziono jednak inne miejsce. W związku z tym „osada szkolna” mogła zmienić swoje przeznaczenie.

W latach 20-tych XX w. z „osady szkolnej” wzdłuż jej wschodniej granicy wyodrębniono pas gruntu na rzecz kolejki wąskotorowej Mrozy – Kałuszyn. Kolejkę uruchomiono w 1928 r. Liczyła 6 km. Docelowo miała połączyć Mrozy z Wierzbnem, ale zrealizowano tylko odcinek do Kałuszyna. Również w latach 20-tych XX w. w „osadzie szkolnej” pobudowano remizę dla utworzonej w 1919 r. Straży Ogniowej w Mrozach. W 1929 r. mieszkańcy Woli Kałuskiej darowali część „osady szkolnej” pod budowę kościoła katolickiego i założenie cmentarza. Już wtedy jasne było, że Wola Kałuska i Mrozy tworzą jeden ośrodek osadniczy, który będzie intensywnie rozwijał się. Dzięki temu  w 1931 r. powstała parafia Mrozy.

W listopadzie 1931 r. na zebraniu wiejskim mieszkańcy zdecydowali o przeznaczeniu pozostałej działki. Teren pod spaloną wówczas kaplicą ewangelicką (dzisiejszym bankiem) o pow. 0,1252 ha mieszkańcy darowali gminie Ewangelicko-Augsburskiej z Leopoldem Westfalem na czele. A teren pod dzisiejszym urzędem darowali parafii Kościoła Rzymskokatolickiego na potrzeby budowy plebanii zgodnie z prośbą ks. proboszcza Jana Kołodziejskiego. Decyzja mieszkańców nie była jednomyślna. Część mieszkańców Woli Kałuskiej reprezentowanych przez Jana Paciejewskiego wniosła sprzeciw do Komisarza Ziemskiego, tłumacząc, że miejsce jest na tyle ważne i korzystnie położone, że powinno być przeznaczone pod budowę urzędu gminy a nie plebanii. Cztery lata trwał urzędowy spór. Zebranie wiejskie z 1931 r. zostało unieważnione z powodów formalnych – wskazano na brak zaświadczenia z Kuratorium o braku potrzeb budowy budynku szkolnego. Zaświadczenie uzyskano. W 1933 r. odbyło się ponowne zebranie mieszkańców, na którym znów przegłosowano darowiznę i po którym znów grupa mieszkańców wniosła sprzeciw. Tym razem w 1935 r. zapadła ostateczna decyzja Wojewody Warszawskiego, aby teren o powierzchni 0,2742 ha przeznaczyć na cele publiczne mieszkańców Mrozów i Woli Kałuskiej. Plebania, jak wiemy powstała ostatecznie w innym miejscu.

Wszystkie zamysły pokrzyżowała wojna.  Urząd na działce pochodzącej z dawnej „osady szkolnej” pobudowano dopiero w latach 60-tych XX w.

©K.J.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie
  • Powiększ zdjęcie
  • Powiększ zdjęcie
  • Powiększ zdjęcie
  • Powiększ zdjęcie

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2020-06-02
Data publikacji:2020-06-02
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Administrator
Liczba odwiedzin:593