90 lat parafii w Mrozach

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
1 kwietnia 2021

90 lat temu, 1 kwietnia 1931 roku, dokładnie w Wielką Środę, została powołana do istnienia parafia pw. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Mrozach na mocy dekretu metropolity warszawskiego – kardynała Aleksandra Kakowskiego. To data szczególna w historii miejscowości i jeden z ważniejszych kroków milowych w rozwoju Mrozów.

Potrzeba utworzenia w Mrozach nowej parafii wynikała ze stale rosnącej liczby mieszkańców. Przypomnijmy, że Mrozy od 1866 r. były stacją na ważnej trasie kolejowej a od 1908 r. słynnym letniskiem. Mrozy stopniowo stawały się coraz wyraźniejszym punktem na mapie. Na tyle ważnym, że w Mrozach powstała żydowska bożnica i ewangelicka kaplica. Jedynie katolicy musieli rozjeżdżać się do kościołów parafialnych w Kałuszynie i Kuflewie. Dlatego o utworzenie w Mrozach parafii mocno zabiegali sami mieszkańcy.

Pierwszy plan budowy kościoła w Mrozach powstał już w 1912 r. i o dziwo został zatwierdzony przez władze rosyjskie. Nie doszło jednak do jego realizacji. Prawdopodobnie przesądził o tym brak pieniędzy i problemy formalne z własnością gruntu. Dzisiaj już wiemy, że teren, na którym stoi kościół parafialny, jak również Urząd Miasta i Gminy Mrozy, Gminne Centrum Kultury, OSP, Bank Spółdzielczy, GS „SCh” po powstaniu styczniowym został przeznaczony przez władze carskie na potrzeby szkolne wspólnoty mieszkańców Woli Kałuskiej. Prawo do tego terenu rościła jednak wspólnota Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, która na tym terenie miała swoją kaplicę i cmentarz. Jeszcze na początku XX w. trwał spór o tę ziemię. Około 1928-1929 roku sprawy wyjaśniły się na tyle, że wspólnota mieszkańców Woli Kałuskiej mogła dokonać formalnej darowizny na rzecz parafii ewangelickiej jak również przekazać ziemię pod budowę kościoła katolickiego.

W 1928 r. powstał komitet budowy kaplicy katolickiej w Mrozach, który zajął się organizowaniem prac i przede wszystkim zbieraniem funduszy. W skład tego komitetu weszli: Władysław Sochacki – prezes, Mieczysław Fajfer – wiceprezes, członkowie - Helena Wielobycka, Józef Sylwestrowicz, Leon Fabijański, Andrzej Milewski, Piotr Kamiński, Władysław Miernicki, Stanisław Sadowski. W dniu 17 lipca 1929 r. mieszkańcy dokonali formalnego przekazania 3-hektarowej działki pod budowę kaplicy. Ten gest ostatecznie przekonał władze kościelne o możliwościach utworzenia w Mrozach nowej parafii. Obowiązkowo kościół został zlokalizowany na wzniesieniu, dzięki czemu powstało wiele cennych osi widokowych. Do dzisiaj, pomimo istniejącej zabudowy, można znaleźć liczne miejsca, na terenie obecnych Mrozów Północnych czy Południowych, z których kościół jest bardzo dobrze widoczny. Szczególnie wyraźnie osie widokowe zostały zachowane przy parcelacji Wydmysów, tj. dzisiejszych Mrozów Południowych.

W styczniu 1930 r., w ciągu 5 tygodni został zbudowany pierwszy, drewniany kościół mogący pomieścić 600 osób. Budowniczym tego kościoła był Teofil Haron – mieszkaniec Woli Rafałowskiej. Kościół został poświęcony przez biskupa ks. Antoniego Szlagowskiego. W lutym 1930 r. władze duchowne wyznaczyły ks. Jana Kołodziejskiego na prefekta i powierzyły mu organizowanie nowej parafii w Mrozach. Znamienne jest to, że prefekt, zanim pobudowano plebanię, mieszkał w ewangelickim domu Leopolda Westfala.

Dekretem z dnia 1 kwietnia 1931 r. została powołana do życia Parafia Rzymskokatolicka pw. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Mrozach. W skład parafii weszły miejscowości (w sumie 18 osiedli – w tym 3277 katolików): (z parafii Kałuszyn) osada Mrozy – 470 osób, młyn Mrozy – 5, wieś Semanowizna – 56, wieś Wola Kałuska – 380, wieś Wola Paprotnia – 258, wieś Kruki – 140, wieś Grodzisk – 553, (z parafii Kuflew) wieś Wola Rafałowska – 384, wieś Rudka – 210, kolonia Natolin – 26, osiedle Wymyśle – 46, młyn Kozłowizna – 4, młyn Bernatowizna – 9, wieś Lubomin Duży – 45, młyn Dąbkowizna – 4, Wieża – 8, wieś Guzew – 468 osób.

Największym problemem okazało się przyłączenie do nowoutworzonej parafii wsi Guzew, której mieszkańcy stanowczo zaprotestowali. W tej sprawie toczyły się rozmowy między zbuntowanymi mieszkańcami a Kurią, jednak bez rezultatów. W konsekwencji powstały poważne antagonizmy wśród guzewskiej społeczności. Wkrótce w Guzewie pobudowano kaplicę i sprowadzono księdza Kościoła Polsko-Narodowego. Z czasem zabrakło funduszy na utrzymanie sprowadzonego księdza. Kościół Polsko-Narodowy w Guzewie funkcjonował w latach 1931-1936. Po tych wydarzeń cztery rodziny przyłączyły się do parafii w Mrozach a reszta rodzin pozostała w parafii Kuflew.

Na patrona Parafii Mrozy została wybrana św. Teresa od Dzieciątka Jezus, bardzo popularna święta, zwłaszcza w latach dwudziestych i trzydziestych ubiegłego wieku. Teresa Martin (1873-1897)  została ogłoszona błogosławioną już w 1923 r. i kanonizowana w 1925 r. Od tej pory w Polsce żywiołowo rozszerzał się jej kult. Praktycznie nie było kościoła, w którym na ścianie nie wisiałby jej wizerunek. Niezwykle popularne były również obrazki świętej na niebieskim tle, otoczone różami, niezwykle często zdobiące polskie chałupy – do dzisiaj spotykane w domach naszych babć. Była to „prosta Święta” dla „prostego ludu” z „prostym przesłaniem”, by małymi krokami w zwykłej codzienności zdobywać świętość. W okresie międzylecia wojennego na terenie archidiecezji warszawskiej powstały trzy parafie pod jej wezwaniem: w Mrozach (1931 r.), w Warszawie – Włochach (1934 r.) i w Warszawie na Tamce (1938 r., parafia tworzona od 1929 r.). W 1931 r. również w Siedlcach (na obecnej ul. Garwolińskiej) została powołana parafia jej imienia. Być może o wyborze św. Teresy od Dzieciątka Jezus na patrona parafii w Mrozach zdecydowała choroba, która doprowadziła ją do śmierci – gruźlica. Z tą chorobą w pierwszej kolejności, za sprawą Sanatorium w Rudce, powszechnie kojarzyły się Mrozy.

Wybudowany w 1930 r. kościół miał być budowlą tymczasową, gdyż od początku myślano o budowie kościoła murowanego. Jednak „trudne” czasy, które wkrótce nastały, na to nie pozwoliły. Najpierw II wojna światowa, później represje władz w stosunku do Kościoła, skutecznie udaremniały zamiary społeczeństwa. Plany murowanej świątyni opracowano już w 1941 r., za czasów ks. Kazimierza Fertaka – aresztowanego za działalność na rzecz NSZ w 1948 r.

Kolejną próbę budowy nowego kościoła podjęto w 1957 r. 26 maja tego roku zawiązał się komitet budowy, liczący łącznie 127 osób. Jego  prezydium stanowili: Stanisław Kowalczyk – prezes, Piotr Starosta, Marian Łupierz, Romuald Borowski, Antoni Szostek, Janina Markwart, Kazimierz Kowalczyk, Stanisław Gutkowski, Julian Ziółkowski, Wiktor Jacak, Roch Zawadzki, Helena Solińska – członkowie. Rozpoczęto zbiórkę potrzebnych funduszy.

Lata 60-te przyniosły nowe trudności. 1 września 1960 r. usunięto lekcje religii ze szkół. Nauczanie odbywało się w kościele oraz w salkach w Mrozach i Grodzisku. W 1961 r. władze zabroniły nauczania religii w salce w Grodzisku. W 1962 r. zakazano nauczania religii przez siostry zakonne. Po większych publicznych zbiórkach na plebanii odbywały się rewizje, zwłaszcza po zbiórkach na rzecz warszawskiego seminarium.

Od  1952 r. do 2011 r. przy parafii w Mrozach istniał dom Sióstr Elżbietanek. Siostry zajmowały się pracą w zakrystii, oprawą muzyczną i nauczaniem katechezy, o ile im władze rządowe tego nie zabraniały. Z niektórymi z nich nasze społeczeństwo szczególnie się zaprzyjaźniło. Siostry prowadziły spotkania dla dzieci i młodzieży, organizowały pracę świetlicy środowiskowo-terapeutycznej oraz inne formy pomocy charytatywnej, uczestniczyły w życiu Koła Emerytów, Rencistów i Inwalidów. W 2011 r. władze prowincjonalne Zgromadzenia Sióstr Elżbietanek podjęły decyzję o likwidacji domu.

W nocy 26 sierpnia 1979 r. w nieznanych okolicznościach spłonął doszczętnie wybudowany w 1930 r. drewniany kościół. Już we wrześniu powstał Komitet Budowy nowego kościoła, który zajął się zbieraniem funduszy, załatwianiem pozwoleń i organizowaniem prac. 4 grudnia 1979 r. Wojewoda Siedlecki wydał decyzję zezwalającą na budowę nowego kościoła w Mrozach. 18 lutego 1980 r. do parafii przybył nowy proboszcz – ks. Tadeusz Tartas, który jest uważany za głównego budowniczego obecnego kościoła. Od 1980 r. parafia otrzymała także jednego wikariusza. 9 stycznia 1981 r. Urząd Wojewódzki w Siedlcach zatwierdził plan zagospodarowania działki i projekt koncepcyjny kościoła parafialnego, co pozwoliło już w lipcu 1981 r. rozpocząć prace budowlane. W tym też miesiącu Urząd Wojewódzki zatwierdził rozwiązania urbanistyczno-architektoniczne części naziemnej. 3 sierpnia 1982 r. Urząd Gminy Mrozy wydał końcowe pozwolenie na budowę. Głównym projektantem kościoła został Michał Sandowicz, konstruktorem – Tadeusz Burchacki a kierownikiem budowy – Stefan Chabrowski.  27 kwietnia 1983 r. Prymas Polski – ks. Kardynał Józef Glemp dokonał poświęcenia kamienia węgielnego budującego się kościoła. Podczas, gdy kontynuowane były prace budowlane, 3 lutego 1986 r. w Pyrach zmarł nagle proboszcz parafii – ks. Tadeusz Tartas. Został pochowany na miejscowym cmentarzu. Parafię objął ks. Wiesław Nowosielski, który dokończył budowę nowej świątyni. Jej poświęcenia dokonał 26 października 1986 r. ks. Bp Władysław Miziołek. Świątynia została konsekrowana 17 października 1993 r. przez pierwszego biskupa nowopowstałej wówczas diecezji warszawsko-praskiej – ks. Kazimierza Romaniuka.

©K.J.

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2021-04-01
Data publikacji:2021-04-01
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Sekretarz Gminy
Liczba odwiedzin:291